Phương pháp trồng bưởi ghép mang lại nhiều lợi thế rõ rệt so với trồng bằng hạt truyền thống. Ưu điểm lớn nhất là cây con giữ nguyên được các đặc tính tốt của cây mẹ như chất lượng quả, mùi vị, độ ngọt và khả năng cho trái ổn định. Điều này giúp nhà vườn chủ động kiểm soát chất lượng nông sản và đáp ứng tốt nhu cầu thị trường. Ngoài ra, cây ghép thường cho trái sớm hơn từ một đến hai năm, rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản và giúp thu hồi vốn nhanh hơn.
Bên cạnh đó, gốc ghép thường được lựa chọn từ những giống có khả năng thích nghi tốt với điều kiện đất đai và khí hậu địa phương, giúp cây có bộ rễ khỏe, sinh trưởng mạnh và chống chịu tốt hơn với sâu bệnh cũng như điều kiện bất lợi. Khi được chăm sóc đúng kỹ thuật, cây bưởi ghép có tuổi thọ cao, năng suất ổn định qua nhiều năm và ít bị thoái hóa giống, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài cho người trồng.
Ưu điểm lớn nhất là cây con giữ nguyên được các đặc tính tốt của cây mẹ như chất lượng quả, mùi vị, độ ngọt và khả năng cho trái ổn định.
2. Điều kiện khí hậu và đất trồng phù hợp cho cây bưởi ghép
Cây bưởi sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiều ánh sáng và nhiệt độ ổn định. Khoảng nhiệt độ lý tưởng cho bưởi phát triển nằm trong khoảng từ hai mươi ba đến hai mươi chín độ C. Cây không chịu được rét kéo dài hoặc nhiệt độ quá thấp, do đó ở những vùng có mùa đông lạnh cần chú ý che chắn và chọn thời vụ trồng phù hợp để hạn chế ảnh hưởng đến sinh trưởng.
Về đất trồng, bưởi ghép thích hợp nhất với đất thịt nhẹ hoặc đất thịt pha cát, tơi xốp, giàu chất hữu cơ và có khả năng thoát nước tốt. Độ pH lý tưởng dao động từ năm phẩy năm đến sáu phẩy năm. Đất trũng, dễ úng nước hoặc đất phèn nặng cần được cải tạo trước khi trồng bằng cách lên liếp cao, bón vôi và bổ sung phân hữu cơ. Ngoài ra, khu vực trồng cần thông thoáng, chủ động được nguồn nước tưới để đảm bảo cây phát triển ổn định trong suốt chu kỳ sinh trưởng.
Bưởi ghép thích hợp nhất với đất thịt nhẹ hoặc đất thịt pha cát, tơi xốp, giàu chất hữu cơ và có khả năng thoát nước tốt.
3. Chuẩn bị giống, gốc ghép và hố trồng đạt tiêu chuẩn
Giống và gốc ghép là yếu tố nền tảng quyết định sự phát triển lâu dài của vườn bưởi. Gốc ghép thường là cây bưởi non được ươm từ hạt, có tuổi từ một đến hai năm, sinh trưởng khỏe, không sâu bệnh. Đường kính gốc ghép nên đạt khoảng một đến một phẩy năm xen ti mét, chiều cao từ bốn mươi đến sáu mươi xen ti mét để thuận tiện cho việc trồng và chăm sóc.
Hố trồng cần được đào với kích thước phù hợp, phổ biến là sáu mươi nhân sáu mươi nhân sáu mươi xen ti mét hoặc lớn hơn tùy điều kiện đất. Trước khi trồng khoảng một tháng, nên bón lót phân chuồng hoai mục kết hợp lân và vôi bột để cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng ban đầu và tiêu diệt mầm bệnh. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giống, gốc ghép và hố trồng sẽ giúp cây nhanh hồi phục sau trồng, bén rễ tốt và sinh trưởng ổn định.
Giống và gốc ghép là yếu tố nền tảng quyết định sự phát triển lâu dài của vườn bưởi.
4. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bưởi ghép giai đoạn đầu
Khi trồng cây bưởi ghép ra vườn, cần thao tác nhẹ nhàng để tránh làm vỡ bầu hoặc tổn thương bộ rễ. Đặt cây đứng thẳng giữa hố, lấp đất vừa kín cổ rễ và nén nhẹ xung quanh gốc. Sau khi trồng, cần tưới đẫm nước để đất ôm sát rễ, giúp cây nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Trong những ngày đầu, có thể dùng cọc cố định cây để tránh gió lay làm đứt rễ non.
Giai đoạn đầu sau trồng là thời kỳ cây cần được chăm sóc cẩn thận. Cần duy trì độ ẩm đất ổn định, tránh để cây bị khô hạn hoặc úng nước. Bón phân nên ưu tiên phân hữu cơ hoai mục hoặc phân khoáng với liều lượng nhẹ để kích thích phát triển thân lá. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra và loại bỏ cỏ dại quanh gốc để hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng và tạo môi trường thuận lợi cho cây sinh trưởng.
Cần duy trì độ ẩm đất ổn định, tránh để cây bị khô hạn hoặc úng nước.
5. Chăm sóc lâu dài và tạo hình cho cây bưởi ghép
Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, việc chăm sóc cần được thực hiện bài bản và khoa học hơn. Bón phân cần cân đối giữa đạm, lân và kali theo từng giai đoạn phát triển. Giai đoạn ra hoa và đậu quả cần tăng cường kali và canxi để nâng cao chất lượng trái, hạn chế rụng quả non và nứt quả.
Tạo hình, cắt tỉa là khâu quan trọng giúp cây có bộ tán thông thoáng, phân bố cành hợp lý và hạn chế sâu bệnh. Nên giữ lại ba đến bốn cành cấp một phân bố đều xung quanh thân chính, cắt bỏ các cành mọc dày, cành sâu bệnh hoặc cành vươn thẳng đứng. Việc tạo hình hợp lý không chỉ giúp cây khỏe mạnh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc và thu hoạch sau này.
6. Phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch bưởi ghép đúng kỹ thuật
Sâu bệnh là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng bưởi. Một số đối tượng thường gặp gồm sâu vẽ bùa, rầy chổng cánh, bọ trĩ và các bệnh do nấm, vi khuẩn gây ra. Biện pháp hiệu quả là kết hợp vệ sinh vườn, bón phân cân đối và theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh. Ưu tiên áp dụng các biện pháp sinh học và chỉ sử dụng thuốc hóa học khi thật sự cần thiết.
Biện pháp hiệu quả là kết hợp vệ sinh vườn, bón phân cân đối và theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh
Bưởi ghép thường cho thu hoạch sau khoảng hai đến ba năm trồng. Thời điểm thu hoạch thích hợp là khi quả đạt kích thước tối đa, màu sắc và hương vị đặc trưng của giống. Khi thu hoạch cần dùng dụng cụ sắc, cắt cuống nhẹ nhàng để tránh làm dập quả. Bảo quản bưởi ở nơi khô ráo, thoáng mát sẽ giúp kéo dài thời gian sử dụng và giữ được chất lượng quả.
Tạm kết
Trồng bưởi bằng cây ghép nếu được thực hiện đúng kỹ thuật từ khâu chuẩn bị, trồng, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh sẽ giúp người trồng sở hữu vườn bưởi sinh trưởng khỏe, cho năng suất cao và chất lượng ổn định trong nhiều năm, mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.
