Tưới nước cho cây bưởi đúng kỹ thuật giúp tăng năng suất và tuổi thọ vườn cây

Tưới nước cho cây bưởi là một trong những yếu tố kỹ thuật quan trọng quyết định trực tiếp đến sinh trưởng, ra hoa, đậu trái và chất lượng quả. Việc tưới không đúng thời điểm, không đúng lượng hoặc sai phương pháp đều có thể làm cây sinh trưởng kém, rụng hoa, rụng trái non, thậm chí chết cây. 

Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết kỹ thuật tưới nước cho cây bưởi theo từng giai đoạn sinh trưởng, các phương pháp tưới phổ biến hiện nay và cách tính lượng nước tưới phù hợp, giúp nhà vườn tối ưu hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí.

1. Nhu cầu nước của cây bưởi theo từng giai đoạn sinh trưởng

Cây bưởi cần được cung cấp nước đầy đủ nhưng có kiểm soát trong suốt chu kỳ sinh trưởng. Ở giai đoạn cây con, bộ rễ còn yếu và phân bố nông, vì vậy đất cần luôn duy trì độ ẩm ổn định để cây bén rễ nhanh, phát triển thân cành khỏe mạnh. Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng mạnh, việc thiếu nước sẽ làm lá nhỏ, vàng, sinh trưởng chậm và giảm khả năng tích lũy dinh dưỡng cho các giai đoạn sau.

Trước thời điểm ra hoa, cây bưởi cần một giai đoạn khô hạn tương đối kéo dài khoảng 20-30 ngày nhằm kích thích phân hóa mầm hoa. Nếu tưới nước liên tục trong giai đoạn này, cây có xu hướng phát triển cành lá mà ít ra hoa. Sau khi cây ra hoa và đậu trái, nhu cầu nước tăng cao để nuôi trái, hạn chế hiện tượng rụng trái sinh lý. Giai đoạn trái phát triển và lớn nhanh là lúc cây bưởi cần nước ổn định nhất, thiếu nước sẽ làm trái nhỏ, múi khô, chất lượng kém. Độ ẩm đất lý tưởng cho cây bưởi nên được duy trì ở mức 60-70% độ ẩm đồng ruộng.

Cây bưởi cần được cung cấp nước đầy đủ nhưng có kiểm soát trong suốt chu kỳ sinh trưởng.

2. Tưới dí gốc cho cây bưởi - phương pháp truyền thống

Tưới dí gốc là phương pháp tưới nước cho cây bưởi phổ biến từ lâu, đặc biệt ở các vườn nhỏ lẻ. Nông dân sử dụng ống dẫn nước kéo trực tiếp đến từng gốc cây và tưới thủ công theo kinh nghiệm. Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là chi phí đầu tư ban đầu thấp, dễ thực hiện và không yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Người trồng có thể chủ động điều chỉnh lượng nước cho từng cây tùy theo tình trạng sinh trưởng.

Tuy nhiên, tưới dí gốc tồn tại nhiều hạn chế. Việc tưới thủ công tốn rất nhiều thời gian và công lao động, đặc biệt với vườn bưởi có diện tích lớn. Nước tưới dễ bị thất thoát do bốc hơi, chảy tràn ra ngoài vùng rễ, làm giảm hiệu quả sử dụng nước. Ngoài ra, tưới nhiều nước trong thời gian ngắn có thể gây rửa trôi đất, xói mòn bề mặt, làm đất bị lèn chặt, giảm khả năng hô hấp của rễ. Độ đồng đều giữa các cây thấp, cây thừa nước - cây thiếu nước xảy ra thường xuyên. Vì những hạn chế này, phương pháp tưới dí gốc ngày càng ít được áp dụng trong các vườn bưởi quy mô lớn.

Tưới dí gốc là phương pháp tưới nước cho cây bưởi phổ biến từ lâu, đặc biệt ở các vườn nhỏ lẻ

3. Tưới nhỏ giọt cho cây bưởi - giải pháp hiện đại, tiết kiệm

Tưới nhỏ giọt cho cây bưởi là phương pháp cung cấp nước dưới dạng các giọt nhỏ thông qua đầu nhỏ giọt đặt gần vùng rễ hoạt động. Nước và dinh dưỡng được cung cấp từ từ, liên tục với lưu lượng thấp nhưng kéo dài thời gian tưới, giúp đất luôn duy trì độ ẩm ổn định quanh vùng rễ. Phương pháp này không làm giảm nhu cầu nước sinh lý của cây mà giúp sử dụng nước hiệu quả hơn nhờ hạn chế thất thoát.

Ưu điểm nổi bật của tưới nhỏ giọt là tiết kiệm nước, rất phù hợp với những khu vực nguồn nước hạn chế. Hệ thống có thể kết hợp châm phân và thuốc bảo vệ thực vật, giúp cây hấp thu dinh dưỡng nhanh và chính xác. Độ ẩm đất đồng đều giúp bộ rễ phát triển tập trung, tơi xốp, tăng khả năng hô hấp và hấp thu dưỡng chất. Ngoài ra, tưới nhỏ giọt còn hạn chế cỏ dại, giảm sâu bệnh do độ ẩm không khí trong vườn thấp, từ đó giảm chi phí nhân công và vận hành lâu dài. Nhược điểm chính là chi phí đầu tư ban đầu cao và yêu cầu kỹ thuật thiết kế, quản lý hệ thống tốt.

Tưới nhỏ giọt cho cây bưởi là phương pháp cung cấp nước dưới dạng các giọt nhỏ thông qua đầu nhỏ giọt đặt gần vùng rễ hoạt động.

4. Tưới phun mưa tại gốc cho cây bưởi

Tưới phun mưa tại gốc là phương pháp tưới nước cho cây bưởi bằng cách phun nước dưới dạng hạt mưa hoặc sương mịn lên một diện tích nhỏ xung quanh gốc cây. Phương pháp này làm ướt đều vùng rễ hoạt động mà không gây dòng chảy trên mặt đất. Nhờ kích thước hạt nước nhỏ, cấu trúc đất được bảo vệ tốt, hạn chế hiện tượng đóng váng hay xói mòn.

Một ưu điểm quan trọng của tưới phun mưa tại gốc là khả năng điều chỉnh bán kính và cường độ phun phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Phương pháp này còn giúp cải thiện vi khí hậu trong vườn, đặc biệt trong những ngày nắng nóng, giúp giảm nhiệt độ đất và không khí xung quanh tán cây. Tùy loại thiết bị, hệ thống có thể kết hợp tưới nước với phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật. So với tưới dí gốc, tưới phun mưa tiết kiệm nước và công lao động hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa trong vườn bưởi.

Tưới phun mưa tại gốc là phương pháp tưới nước cho cây bưởi bằng cách phun nước dưới dạng hạt mưa hoặc sương mịn lên một diện tích nhỏ xung quanh gốc cây.

5. Cách tính lượng nước tưới cho cây bưởi chính xác

Để tưới nước cho cây bưởi hiệu quả, việc tính toán lượng nước tưới phù hợp là rất cần thiết. Công thức commonly được sử dụng là: ETc = ETo × Kc. Trong đó, ETc là nhu cầu nước thực tế của cây trồng, ETo là lượng bốc thoát hơi tham chiếu của khu vực, và Kc là hệ số cây trồng. Đối với cây có múi nói chung, hệ số Kc trung bình khoảng 0,8. Ví dụ, tại khu vực Đông Nam Bộ, ETo trung bình khoảng 5 mm/ngày. Khi đó, lượng nước tưới cho cây bưởi sẽ là ETc = 0,8 × 5 = 4 mm/ngày, tương đương 40 m³/ha/ngày. Từ con số này, người trồng có thể phân bổ lượng nước phù hợp cho từng cây dựa trên mật độ trồng. Việc tính toán đúng giúp tránh tưới thừa gây lãng phí và ngập úng, hoặc tưới thiếu làm cây sinh trưởng kém và giảm năng suất.

6. Lưu ý khi áp dụng hệ thống tưới cho cây bưởi

Khi áp dụng tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun mưa tại gốc cho cây bưởi, chi phí đầu tư ban đầu sẽ cao hơn so với tưới thủ công. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài về tiết kiệm nước, nhân công và tăng năng suất thường bù đắp chi phí này. Hệ thống tưới bắt buộc phải có bộ lọc để tránh tắc nghẽn do cặn bẩn hoặc kết tủa phân bón. Người vận hành cần sử dụng các loại phân bón hòa tan hoàn toàn và am hiểu kỹ thuật phối trộn để tránh phản ứng hóa học gây tắc đầu tưới. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống để đảm bảo hoạt động ổn định. Việc quản lý nước tưới hợp lý không chỉ giúp cây bưởi phát triển bền vững mà còn góp phần bảo vệ đất và môi trường.

Tạm kết