Trồng bưởi bằng cây chiết đúng kỹ thuật cho năng suất cao, trái ngon

Trồng bưởi bằng cây chiết là phương pháp nhân giống được nhiều nhà vườn lựa chọn hiện nay nhờ khả năng giữ nguyên đặc tính di truyền của cây mẹ, cho trái sớm, năng suất ổn định và chất lượng đồng đều.

So với trồng bưởi từ hạt, cây chiết giúp rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản, giảm rủi ro sâu bệnh và dễ chăm sóc hơn, đặc biệt phù hợp với cả quy mô hộ gia đình lẫn sản xuất hàng hóa. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết kỹ thuật trồng bưởi bằng cây chiết từ khâu chuẩn bị, trồng, chăm sóc đến thu hoạch theo kinh nghiệm thực tế và khuyến cáo chuyên môn.

1. Lợi ích vượt trội khi trồng bưởi bằng cây chiết

Trồng bưởi bằng cây chiết mang lại nhiều ưu điểm rõ rệt so với các phương pháp nhân giống khác. Trước hết, cây chiết được lấy trực tiếp từ cây mẹ đã cho trái ngon, ổn định nên giữ nguyên phẩm chất quả, hạn chế tình trạng biến dị như trồng từ hạt. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các giống bưởi có giá trị kinh tế cao như bưởi da xanh, bưởi Năm Roi hay bưởi Diễn.

Một lợi ích lớn khác là thời gian cho thu hoạch sớm. Cây bưởi trồng bằng cây chiết thường bắt đầu cho trái sau 2-3 năm, trong khi trồng từ hạt có thể mất 5-7 năm. Điều này giúp người trồng nhanh thu hồi vốn và sớm có nguồn thu ổn định. Ngoài ra, cây chiết có tỷ lệ sống cao do đã hình thành bộ rễ trước khi trồng xuống đất, ít bị sốc sinh lý.

Bên cạnh đó, trồng bưởi bằng cây chiết còn giúp dễ kiểm soát sâu bệnh, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua hạt. Nếu chọn cây mẹ khỏe mạnh, không nhiễm bệnh nguy hiểm như vàng lá greening, vườn bưởi sẽ phát triển đồng đều và bền vững hơn trong nhiều năm.

Trồng bưởi bằng cây chiết còn giúp dễ kiểm soát sâu bệnh, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua hạt.

2. Chuẩn bị cây chiết và thời điểm trồng thích hợp

Để trồng bưởi bằng cây chiết đạt hiệu quả cao, khâu chuẩn bị cây giống và chọn thời điểm trồng đóng vai trò then chốt. Cây chiết đạt tiêu chuẩn cần có bộ rễ khỏe, rễ trắng ngà, phân bố đều quanh bầu, không bị thối hay nấm mốc. Thân cây thẳng, đường kính gốc từ 1-1,5 cm, lá xanh dày, không có dấu hiệu sâu bệnh.

Cây chiết chỉ nên cắt khỏi cây mẹ khi rễ đã phát triển thành chùm, dài khoảng 5-7 cm. Sau khi cắt, cần dưỡng cây trong bầu từ 10-15 ngày ở nơi râm mát để cây hồi sức trước khi đem trồng. Việc này giúp giảm tỷ lệ chết sau trồng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

Thời điểm lý tưởng để trồng bưởi bằng cây chiết là đầu mùa mưa (tháng 5-6 ở Nam Bộ, tháng 2-3 ở miền Bắc). Lúc này, độ ẩm cao và nhiệt độ ổn định giúp cây nhanh bén rễ, sinh trưởng mạnh. Trường hợp trồng vào mùa khô cần chủ động hệ thống tưới và che nắng để bảo vệ cây con trong giai đoạn đầu.

Cây chiết chỉ nên cắt khỏi cây mẹ khi rễ đã phát triển thành chùm, dài khoảng 5-7 cm. 

3. Kỹ thuật đào hố và trồng bưởi bằng cây chiết đúng cách

Kỹ thuật trồng quyết định trực tiếp đến khả năng sinh trưởng lâu dài của cây bưởi. Khi trồng bưởi bằng cây chiết, cần chọn đất cao ráo, thoát nước tốt, tầng canh tác dày và pH đất từ 5,5-6,5. Đất trũng, dễ ngập úng cần lên liếp cao để tránh thối rễ.

Hố trồng nên đào trước ít nhất 20-30 ngày với kích thước phổ biến 60x60x60 cm hoặc 80x80x80 cm tùy chất đất. Đất mặt được trộn với 15-20 kg phân chuồng hoai mục, 0,5-1 kg lân super và 100-200 g vôi bột để cải tạo đất, diệt mầm bệnh. Sau khi trộn đều, lấp đất lại và để hố “nghỉ” trước khi trồng.

Khi trồng, xé bỏ túi nilon bầu chiết nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu đất. Đặt cây thẳng đứng, cổ rễ cao hơn mặt đất 3-5 cm để tránh đọng nước. Lấp đất vừa kín bầu, nén nhẹ xung quanh rồi cắm cọc cố định cây. Sau trồng cần tưới đẫm nước và phủ rơm rạ hoặc trấu quanh gốc để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại.

Khi trồng bưởi bằng cây chiết, cần chọn đất cao ráo, thoát nước tốt, tầng canh tác dày và pH đất từ 5,5-6,5. 

4. Chăm sóc cây bưởi chiết giai đoạn kiến thiết cơ bản

Chăm sóc đúng cách trong 2-3 năm đầu là yếu tố quyết định thành công khi trồng bưởi bằng cây chiết. Giai đoạn này cây tập trung phát triển bộ rễ và tán lá nên cần được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng. Mùa khô tưới nước 2-3 lần/tuần, mùa mưa chú ý thoát nước tốt, không để gốc bị úng.

Bón phân cho cây bưởi chiết cần tuân theo nguyên tắc “ít nhưng đều”. Năm đầu tiên, mỗi cây bón khoảng 100 g đạm, 50 g lân và 50 g kali, chia làm 3-4 lần. Sang năm thứ hai và thứ ba, lượng phân tăng dần theo tốc độ sinh trưởng của cây. Ưu tiên sử dụng phân hữu cơ hoai mục kết hợp phân vô cơ để cải thiện đất lâu dài.

Cắt tỉa tạo tán giúp cây thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và tập trung dinh dưỡng. Năm đầu chỉ giữ lại 3-4 cành cấp 1 phân bố đều quanh thân, loại bỏ cành vượt, cành mọc trong tán. Các năm sau tiếp tục tỉa cành già, cành sâu bệnh để duy trì tán cây dạng bán cầu, chiều cao lý tưởng 2,5-3 m.

Cắt tỉa tạo tán giúp cây thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và tập trung dinh dưỡng. 

5. Phòng trừ sâu bệnh khi trồng bưởi bằng cây chiết

Trong quá trình trồng bưởi bằng cây chiết, sâu bệnh là thách thức lớn nếu không quản lý tốt. Bệnh nguy hiểm nhất là vàng lá greening do vi khuẩn gây ra và lây lan qua rầy chổng cánh. Cây bệnh sinh trưởng kém, quả nhỏ, chua và dần chết sau vài năm. Vì vậy, việc chọn cây chiết sạch bệnh ngay từ đầu là vô cùng quan trọng.

Ngoài ra còn có các bệnh phổ biến như sẹo lồi, thối rễ, ung thư cành và các loại sâu hại như rệp sáp, nhện đỏ, bọ đục quả. Biện pháp phòng trừ hiệu quả là kết hợp đồng bộ giữa canh tác và sinh học: vệ sinh vườn sạch sẽ, tạo tán thông thoáng, bón phân cân đối và bảo vệ thiên địch tự nhiên.

Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết, ưu tiên chế phẩm sinh học và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian cách ly. Việc kiểm tra vườn thường xuyên giúp phát hiện sớm sâu bệnh và xử lý kịp thời, hạn chế lây lan trên diện rộng.

Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết, ưu tiên chế phẩm sinh học và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian cách ly. 

6. Thu hoạch và bảo quản bưởi đạt chất lượng cao

Sau 2-3 năm chăm sóc đúng kỹ thuật, cây bắt đầu cho trái ổn định. Thời gian từ khi đậu quả đến thu hoạch thường từ 7-10 tháng tùy giống. Thu hoạch khi quả đạt độ chín sinh lý, vỏ chuyển màu xanh vàng, tinh dầu trên vỏ nổi rõ, tép căng mọng.

Khi hái bưởi cần dùng kéo sắc cắt cuống, chừa lại đoạn cuống 2-3 cm để hạn chế thối cuống. Nên thu hoạch vào buổi sáng hoặc chiều mát, tránh mưa lớn hoặc nắng gắt. Sau thu hoạch, phân loại quả, loại bỏ quả dập hoặc sâu bệnh trước khi bảo quản.

Bưởi có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng 2-3 tháng nếu để nơi khô ráo, thoáng mát. Bảo quản lạnh ở 5-10°C và độ ẩm 85-90% giúp kéo dài thời gian bảo quản lên đến 3-4 tháng, giữ được chất lượng và giá trị thương phẩm.

Kết luận

Trồng bưởi bằng cây chiết là giải pháp tối ưu giúp người trồng rút ngắn thời gian thu hoạch, nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng trái ổn định lâu dài. Khi áp dụng đúng kỹ thuật từ khâu chọn cây chiết, trồng, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh, vườn bưởi sẽ phát triển khỏe mạnh và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững. Hy vọng bài viết này sẽ là tài liệu hữu ích giúp bạn tự tin bắt đầu hoặc nâng cao hiệu quả khi trồng bưởi bằng cây chiết trong thực tế.