Kỹ thuật tạo tán cho bưởi đúng cách giúp tăng năng suất và chất lượng quả

Kỹ thuật tạo tán cho bưởi là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả của cây bưởi trong suốt vòng đời canh tác.

Việc tạo tán và cắt tỉa cành đúng kỹ thuật không chỉ giúp cây có bộ khung vững chắc, tán thông thoáng mà còn giúp cây tận dụng tối đa ánh sáng, hạn chế sâu bệnh và tập trung dinh dưỡng nuôi quả. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết kỹ thuật tạo tán cho bưởi theo từng năm tuổi, kèm theo những lưu ý quan trọng giúp bà con áp dụng hiệu quả và bền vững.

1. Tác dụng của kỹ thuật tạo tán cho bưởi

Kỹ thuật tạo tán cho bưởi mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong suốt quá trình sinh trưởng và khai thác cây. Trước hết, việc cắt tỉa và tạo hình hợp lý giúp cây bưởi có bộ tán cân đối, phân bố đều các cành chính - cành phụ, từ đó giúp cây hấp thu ánh sáng mặt trời tốt hơn. Khi ánh sáng được phân bổ đều trong tán, quá trình quang hợp diễn ra hiệu quả, giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh và đậu trái tốt hơn.

Bên cạnh đó, tạo tán giúp loại bỏ các cành tăm, cành yếu, cành bị sâu bệnh hoặc mọc chen chúc trong tán. Điều này giúp hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa các cành, đồng thời giảm nguy cơ lây lan nấm bệnh trong điều kiện ẩm thấp. Một tán cây thông thoáng còn giúp không khí lưu thông tốt, giảm áp lực sâu bệnh và nấm mốc, đặc biệt trong mùa mưa.

Ngoài ra, kỹ thuật tạo tán cho bưởi còn giúp kiểm soát chiều cao cây, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc, phun thuốc và thu hoạch. Khi cây không quá cao, bà con có thể dễ dàng quản lý vườn, giảm chi phí và công lao động, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất.

Kỹ thuật tạo tán cho bưởi mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong suốt quá trình sinh trưởng và khai thác cây.

2. Kỹ thuật tạo tán cho bưởi năm thứ nhất

Năm thứ nhất là giai đoạn nền tảng, quyết định đến hình dáng và cấu trúc tán cây bưởi về sau. Khi cây bưởi mới trồng đạt chiều cao khoảng 80 cm, bà con tiến hành bấm ngọn để kích thích cây ra các cành bên phía dưới. Từ các cành mọc ra, lựa chọn 3 cành khỏe mạnh, thẳng, phân bố đều quanh thân để làm cành cấp 1, tạo bộ khung chính cho cây.

Khi cành cấp 1 dài khoảng 60-80 cm, dùng cọc cắm xuống đất và buộc cành theo góc 40-45 độ so với thân chính. Sau một thời gian, khi cành đã cứng cáp, tiếp tục điều chỉnh để đạt góc 60-70 độ nhằm giúp cành phát triển vững chắc và hạn chế gãy đổ. Đồng thời, bấm ngọn cành cấp 1 để kích thích hình thành cành cấp 2.

Trong quá trình cây phát triển, cần thường xuyên tỉa bỏ các chồi non mọc thừa, chỉ giữ lại 2 chồi khỏe trên mỗi đầu cành, phân bố cân đối, cách nhau 20-30 cm. Loại bỏ các cành mọc thẳng đứng hoặc hướng vào tâm tán để đảm bảo tán cây thông thoáng ngay từ đầu.

Khi cây bưởi mới trồng đạt chiều cao khoảng 80 cm, bà con tiến hành bấm ngọn để kích thích cây ra các cành bên phía dưới. 

3. Kỹ thuật tạo tán cho bưởi năm thứ hai

Sang năm thứ hai, cây bưởi tiếp tục được tạo hình và hoàn thiện bộ khung tán. Ở giai đoạn này, bà con sử dụng cọc và dây mềm để uốn và kéo các cành cấp 1, cấp 2 về những vị trí còn trống trong tán, duy trì góc 60-70 độ so với thân chính.

Việc bấm ngọn tiếp tục được thực hiện nhằm kích thích các chồi ngủ phát triển, tạo nhiều cành mang quả phân bố đều. Khi kéo cành, cần thao tác nhẹ nhàng, kéo từ từ và thực hiện nhiều lần trong khoảng 1-3 tháng cho đến khi cành đạt vị trí mong muốn. Nên sử dụng lớp đệm cao su hoặc vỏ xe máy cũ lót dưới dây buộc để tránh làm trầy xước vỏ cành, hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh.

Song song với việc tạo hình, cần tiến hành cắt tỉa các cành đan chéo, cành vượt, cành yếu hoặc cành mọc thẳng đứng. Mục tiêu là tạo bộ khung cây vững chắc, các cành phân bố đều theo không gian, làm nền tảng cho việc ra hoa, đậu quả ổn định trong những năm tiếp theo.

Song song với việc tạo hình, cần tiến hành cắt tỉa các cành đan chéo, cành vượt, cành yếu hoặc cành mọc thẳng đứng

3. Kỹ thuật tạo tán cho bưởi năm thứ ba và giai đoạn cho trái

Từ năm thứ ba, cây bưởi bắt đầu cho quả, do đó kỹ thuật tạo tán cần kết hợp chặt chẽ với việc điều chỉnh năng suất. Ở giai đoạn này, bà con tiếp tục tỉa tròn tán, loại bỏ các cành xòe quá xa, cành kém hiệu quả hoặc đã được cắt ở các năm trước nhưng phát triển không phù hợp. Việc bấm ngọn cành mẹ giúp thúc đẩy sự phát triển của các cành mang quả mới, tăng số lượng hoa và quả trên cây. Khi tạo tán, cần tuân thủ nguyên tắc tỉa từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong và không tỉa quá 15% tổng số cành để tránh làm cây suy yếu.

Ngoài ra, cần tỉa bỏ sớm các hoa và quả yếu, quả dị dạng, cành hoa không có lá hoặc các chùm quả quá dày. Việc này giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi những quả đạt chất lượng tốt, đồng đều về kích thước và mẫu mã, nâng cao giá trị thương phẩm.

Ở giai đoạn này, bà con tiếp tục tỉa tròn tán, loại bỏ các cành xòe quá xa, cành kém hiệu quả hoặc đã được cắt ở các năm trước nhưng phát triển không phù hợp

4. Những lưu ý quan trọng khi áp dụng kỹ thuật tạo tán cho bưởi

Khi thực hiện kỹ thuật tạo tán cho bưởi, bà con cần bắt đầu từ khi cây còn nhỏ để định hình tán sớm, tránh việc phải cắt tỉa mạnh khi cây đã lớn. Việc tỉa cành cần linh hoạt, tùy theo tình trạng sinh trưởng của từng cây để điều chỉnh mức độ tỉa phù hợp.

Nên chọn những ngày nắng ráo để cắt tỉa, tránh mưa ẩm gây nhiễm nấm bệnh. Với các vết cắt lớn, cần bôi vôi hoặc thuốc bảo vệ vết cắt để ngăn nước và mầm bệnh xâm nhập. Dụng cụ cắt tỉa phải được khử trùng bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi sử dụng nhằm hạn chế lây lan bệnh giữa các cây.

Sau mỗi vụ thu hoạch, cần tiến hành cắt tỉa các cành già, cành yếu, cành bị gãy do mang quả nặng để cây nhanh chóng phục hồi và sẵn sàng cho vụ mới.

Kết bài

Kỹ thuật tạo tán cho bưởi là giải pháp canh tác bền vững giúp cây sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh và cho năng suất ổn định lâu dài. Việc áp dụng đúng kỹ thuật tạo tán theo từng giai đoạn sinh trưởng sẽ giúp bà con xây dựng được vườn bưởi có bộ khung vững chắc, tán thông thoáng và chất lượng quả vượt trội. Kiên trì thực hiện đúng quy trình ngay từ những năm đầu chính là chìa khóa để nâng cao hiệu quả kinh tế và giá trị cây bưởi trong sản xuất nông nghiệp hiện nay.