Cách phục hồi cây bưởi bị suy hiệu quả, bền vững và nhanh hồi sức

Cách phục hồi cây bưởi bị suy là vấn đề được rất nhiều nhà vườn quan tâm, đặc biệt tại các vùng trồng bưởi da xanh chuyên canh ở Đồng bằng sông Cửu Long. Sau vài vụ thu hoạch, nhiều vườn bưởi xuất hiện tình trạng vàng lá, rụng lá, cây còi cọc, ít ra đọt non, trái nhỏ dần, thậm chí có cây chết không rõ nguyên nhân.

Nếu không phát hiện sớm và xử lý đúng cách, hiện tượng suy kiệt sẽ làm giảm nghiêm trọng năng suất, chất lượng trái và tuổi thọ của vườn cây. Trên thực tế, cây bưởi hoàn toàn có thể phục hồi nếu xác định đúng nguyên nhân và áp dụng đồng bộ các biện pháp chăm sóc, dinh dưỡng và quản lý nước. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách phục hồi cây bưởi bị suy để cây phát triển bền vững trở lại.

1. Nguyên nhân khiến cây bưởi bị suy kiệt sau vài vụ thu hoạch

Cây bưởi bị suy thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp, trong đó phổ biến nhất là việc để cây mang trái quá sớm và quá nhiều. Khi cây còn nhỏ hoặc bộ tán chưa hoàn chỉnh nhưng đã phải nuôi lượng trái lớn, cây sẽ bị mất cân đối dinh dưỡng, dẫn đến khô cành, vàng lá và suy yếu nhanh. Tình trạng này kéo dài sẽ làm giảm khả năng ra hoa, đậu trái ở các vụ sau, thậm chí gây chết cây.

Bên cạnh đó, quản lý nước không hợp lý cũng là nguyên nhân quan trọng. Cây bưởi cần nhiều nước trong giai đoạn mang trái, đặc biệt vào mùa khô. Việc thiếu nước hoặc mực nước trong mương thay đổi thất thường sẽ làm rễ yếu, dễ nhiễm bệnh vàng lá thối rễ. Ngoài ra, chế độ bón phân mất cân đối, thiếu hữu cơ và trung vi lượng, lạm dụng phân hóa học cũng khiến đất chai cứng, hệ vi sinh vật có lợi suy giảm, làm cây không hấp thu được dinh dưỡng. Sâu bệnh như loét, sâu vẽ bùa, nấm bệnh trong đất càng làm tình trạng suy kiệt trở nên nghiêm trọng hơn.

Cây bưởi bị suy thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp, trong đó phổ biến nhất là việc để cây mang trái quá sớm và quá nhiều.

2. Dấu hiệu nhận biết sớm cây bưởi bị suy cần phục hồi

Việc nhận biết sớm các biểu hiện suy kiệt sẽ giúp nhà vườn can thiệp kịp thời, hạn chế thiệt hại. Dấu hiệu dễ thấy nhất là lá bưởi chuyển vàng nhạt hoặc vàng loang lổ, rụng nhiều, đặc biệt ở các cành phía trong tán. Cây ra rất ít đọt non, hoặc đọt ra yếu, nhỏ, nhanh già và dễ bị sâu bệnh tấn công.

Ngoài ra, trái bưởi trên cây suy thường nhỏ, phát triển chậm, vỏ dày, chất lượng kém. Một số cây có hiện tượng khô cành, chết từng nhánh từ ngọn vào trong. Khi đào nhẹ quanh gốc có thể thấy rễ ít, rễ non bị thối hoặc đổi màu nâu đen – dấu hiệu điển hình của bệnh vàng lá thối rễ. Nếu không xử lý sớm, bộ rễ bị tổn thương nặng sẽ khiến cây không thể phục hồi, dẫn đến chết cây. Do đó, việc quan sát thường xuyên và đánh giá đúng mức độ suy của cây là bước rất quan trọng trước khi áp dụng các biện pháp phục hồi.

Cây có hiện tượng khô cành, chết từng nhánh từ ngọn vào trong là là dấu hiệu cho thấy cây bưởi bị suy

3. Cách phục hồi cây bưởi bị suy nặng trong thời gian ngắn

Đối với những cây bưởi suy kiệt nặng, lá rụng nhiều, sinh trưởng yếu, biện pháp cấp thời là phải giảm ngay gánh nặng cho cây. Nhà vườn cần cắt bỏ toàn bộ bông và trái còn lại để cây tập trung dinh dưỡng phục hồi thân, cành và rễ. Sau đó, tưới nước đầy đủ và xới nhẹ đất quanh gốc để tăng độ thông thoáng, giúp rễ dễ hô hấp và phát triển trở lại.

Về dinh dưỡng, nên bón phân có hàm lượng đạm và lân cao để kích thích ra rễ mới và đọt non. Kết hợp bổ sung phân hữu cơ hoai mục và chế phẩm nấm đối kháng Trichoderma nhằm tăng cường hệ vi sinh vật có lợi trong đất, hạn chế nấm bệnh gây hại rễ. Khi cây bắt đầu ra đọt non, có thể phun thêm phân bón lá để hỗ trợ đọt phát triển nhanh, khỏe. Đồng thời, cần theo dõi và phòng trừ kịp thời các đối tượng sâu bệnh hại đọt non như sâu vẽ bùa, bệnh loét để tránh làm cây suy thêm.

Khi cây bắt đầu ra đọt non, có thể phun thêm phân bón lá để hỗ trợ đọt phát triển nhanh, khỏe.

4. Biện pháp phục hồi và chăm sóc cây bưởi suy về lâu dài

Sau khi cây bưởi đã qua giai đoạn suy nặng, việc chăm sóc lâu dài đóng vai trò quyết định khả năng phục hồi bền vững. Trước hết, cần quản lý nước hợp lý, đặc biệt trong giai đoạn cây mang trái. Nên duy trì mực nước trong mương ổn định, cách mặt liếp khoảng 60–80 cm suốt năm để rễ luôn có điều kiện phát triển tốt, tránh sốc nước.

Bổ sung vôi định kỳ quanh gốc giúp cải thiện pH đất, hạn chế nấm bệnh và tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng. Vào cuối mùa nắng, có thể quét vôi lên gốc cây từ mặt đất lên khoảng 50 cm để phòng nấm bệnh và côn trùng gây hại. Ngoài ra, việc để trái với số lượng vừa phải, phù hợp với sức cây là rất quan trọng nhằm tránh tái diễn tình trạng suy kiệt. Trong vườn nên trồng các loại cỏ thân thấp để giữ ẩm, cải tạo đất và hạn chế cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng.

Bổ sung vôi định kỳ quanh gốc giúp cải thiện pH đất, hạn chế nấm bệnh và tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng.

5. Xử lý bệnh vàng lá thối rễ giúp cây bưởi phục hồi nhanh

Bệnh vàng lá thối rễ là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến cây bưởi suy nặng và chết nhanh nếu không xử lý kịp thời. Khi xác định cây bị bệnh, nhà vườn cần xới nhẹ đất quanh vùng rễ để tăng độ thông thoáng, tránh làm tổn thương thêm bộ rễ. Sau đó, tiến hành tưới các loại thuốc đặc trị nấm gây thối rễ như Ridomil Gold hoặc Acrobat theo đúng liều lượng khuyến cáo.

Lưu ý quan trọng là chỉ sử dụng chế phẩm Trichoderma sau khi xử lý thuốc hóa học từ 15–20 ngày, nhằm tránh làm giảm hiệu quả của nấm đối kháng. Song song đó, cần cải thiện điều kiện đất bằng cách bổ sung hữu cơ hoai mục, duy trì độ ẩm vừa phải, tránh để đất quá ẩm hoặc ngập úng kéo dài. Khi bộ rễ được phục hồi, cây sẽ dần xanh lá trở lại, ra đọt mới khỏe mạnh và từng bước lấy lại khả năng sinh trưởng, cho trái ổn định ở các vụ sau.

Kết bài

Cách phục hồi cây bưởi bị suy đòi hỏi nhà vườn phải kiên trì, xử lý đúng nguyên nhân và áp dụng đồng bộ các biện pháp từ cấp thời đến lâu dài. Khi giảm tải cho cây, cải thiện đất, quản lý nước hợp lý và bổ sung dinh dưỡng cân đối, cây bưởi hoàn toàn có thể hồi phục, sinh trưởng khỏe mạnh và tiếp tục cho năng suất ổn định trong nhiều năm tiếp theo.